W czasach rzymskichZ powrotem do strony glównej
Tekst Marcus forum amat; nam ibi tot aedificia, templa, monumenta sunt. Monumenta et templa et aedificia Marcus libenter spectat; imprimis autem rostra Marcum invitant. Ibi diu stat et auscultat. Et Corneliam forum delectat, nam ibi tot tabernae sunt. Corneliam tabernae invitant. Gaudet, cum aurum et argentum videt. Marcus autem cogitat: "Cur Cornelia gaudet et ridet, cum aurum et argentum spectat? Certe aurum et argentum Corneliam delectant, certe dona exspectat!" --------------------------- Słownictwo z czytanki, którego nie musisz się uczyć: rostrum: zwieńczenie, dziób statku; rostra (Pluralis): mównica, ambona (na forum w Rzymie, jej ścianki zdobione były dziobami pokonanych okrętów wojennych) auscultat: : on/ona/ono słucha (mówców, którzy przemawiali do ludu) taberna: sklep Słownictwo
| amat | on/ona/ono kocha |
wł.: amare
|
| cogitat | on/ona/ono myśli, zamierza |
pl.: kognitywny; wiersze Herberta: Pan Cogito; czasopismo
Cogito
|
| exspectat | on/ona/ono oczekuje, wygląda (kogoś/czegoś) |
ang.: expect; L4: spectat
|
| invitat | on/ona/ono zaprasza |
ang.: invite
|
| videt | on/ona/ono widzi |
por.: video
|
| aedificium | budynek, budowla |
ang.: edifice
|
| argentum | srebro |
por. chem.: Ag; Argentyna
|
| aurum | złoto |
por. chem.: Au
|
| donum | prezent, dar |
fr.: donner
|
| forum | forum, rynek |
por.: forum (także w internecie)
|
| monumentum | pomnik, posąg |
pl.: monumentalny, ang.: monument
|
| templum | świątynia, miejsce święte |
pl.: templariusze, ang.: temple
|
| tot | tak wiele | |
| certe | z pewnością, na pewno |
ang.: certain
|
| cum | (zawsze) kiedy | |
| diu | długo, przez długi czas | |
| imprimis | zwłaszcza, głównie |
Przećwicz słownictwo z tej lekcji przez połączenie w pary wyrazów z pierwszej i drugiej kolumny. Gramatyka
W słownictwie z tej lekcji widzisz wyrazy, które w swojej formie słownikowej kończą się na -um. Są to słowa rodzaju nijakiego i należą do deklinacji O, a zatem - jak zauważysz potem - zachowują się bardzo podobnie do słów rodzaju męskiego z deklinacji O. Słowa rodzaju nijakiego z deklinacji O mają końcówkę -um w Nom. Sg. ORAZ W ACC. SG. (tj. w mianowniku I W BIERNIKU l.poj.) oraz końcówkę -a w Nom. ORAZ W ACC. PL. (tj. w mianowniku I W BIERNIKU l.mn.). Jak się przkonasz, jest to cecha uniwersalna łacińskich rzeczowników rodzaju nijakiego: ich Nominativus i Accusativus (mianownik i biernik) są zawsze takie same, a w liczbie mnogiej zawsze kończą się na -a. (Jednakże nie zawsze w Nom. Sg. [mianowniku liczby pojedynczej] kończą się na -um. Istnieją rzeczowniki rodzaju nijakiego, które w Nom.Sg. nie kończą się na -um, ale nimi zajmiemy się później).
Możesz teraz podnieść zarzut, że Nom./Acc. kończący się na -a może zostać mylnie wzięty za końcówkę -a z Nom.Sg. deklinacji A (jak np. w słowie amica). W praktyce jest to niemożliwe, ponieważ: 1) czasownik wskazuje, czy podmiot jest w liczbie pojedynczej czy mnogiej (Sg./Pl.), 2) jeśli dobrze się nauczyłeś słownictwa, to wiesz, że istnieje (np.) słowo "amica", ale nie "amicum", które powinno być formą Nom. Sg. słowa "amica", gdyby "amica" była rzeczownikiem rodzaju nijakiego w Pl.
Podobnie, nie można pomylić "-um" jako końcówki rodzaju nijakiego w Nom. czy Acc. Sg. z "-um" jako końcówką męskiego Acc. Sg., jeśli dobrze nauczyło się formy słownikowej, tj. Nom. Sg. (mianownika l.poj.)
Ćwiczenia
Utwórz Accusativus następujących słów, zachowując ich liczbę (-> Jeśli słowo jest w Pluralis - l.mn. - utwórz Accusativus Pluralis, jeśli jest w Singularis - l.poj. - utwórz Accusativus Singularis)
tuba, templa, amicae, ludus, pugna, adversarii, aedificia, lacrima, fora, monumenta, aurum
Część informacyjna: Forum Romanum
Współcześnie ć
Odpowiedzi do ćwiczeń:
tubam, templa, amicas, ludum, pugnam, adversarios, aedificia, lacrimam, fora, monumenta, aurum