Z powrotem do strony glównej
Tekst Nunc Marcus et Cornelia, Aemilia et Titus sedent et gaudent, nam Lucius et Gaius appropinquant; rident et salutant. Cornelia narrat: "Hodie etiam Tullia et Claudia adsunt. Ecce! Ibi sedent." Gaius rogat: "Cur Quintus non adest?" Tum Marcus: "Quintus aegrotat, sed ibi sunt Titus et Aemilia! Ludus non solum me delectat, sed etiam..." Subito Aemilia vocat: "Ecce elephantus, ecce simia!" Claudia et Cornelia et Aemilia gaudent et rident. --------------------------- Słownictwo z czytanki, którego nie musisz się uczyć: aegrotat: (on) jest chory simia: małpa Słownictwo
| appropinquat | on/ona/ono zbliża się, nadchodzi | ang.: approximate |
| delectat | on/ona/ono bawi się, cieszy się, rozkoszuje się (czymś), znajduje przyjemność (w czymś) | pol.: delicje, delektować się |
| narrat | on/ona/ono opowiada | pol.: narrator |
| salutat | on/ona/ono pozdrawia, wita | pol.: salut, salutować |
| sunt | są | |
| ludus | zawody, przedstawienie | pol.: preludium |
| elephantus | słoń | ang.: elephant |
| me | mi | ang.: me |
| cur | dlaczego | |
| ecce! | Spójrz (,oto...)! Patrz! | |
| etiam | także, nawet | |
| hodie | dzisiaj, współcześnie | |
| non | nie | wł., fr.: non por. pol.: nonsens, non stop |
| nunc | teraz | niem.: nun |
| sed | lecz | |
| solum | tylko, sam | pol.: solo, solista |
| tum | wówczas,wtedy, później | |
| non solum... sed etiam | nie tylko... , lecz także... |
Przećwicz słownictwo z tej lekcji przez połączenie w pary wyrazów z pierwszej i drugiej kolumny. Gramatyka
W poprzedniej lekcji dowiedzieliśmy się, że końcówka -t jest końcówką 3 os. l. poj. (on/ona/ono) i wydzieliliśmy ją w czasownikach takich jak sedet, gaudet, ridet. W tej lekcji widzimy słowa sedent, gaudent, rident. Są to te same czasowniki, tylko tym razem w 3 os. l. mn. (mnogiej - oni/one), ponieważ Marcus nie siedzi już i nie śmieje się sam, lecz jego przyjaciele robią to samo.Możesz łatwo utworzyć 3. os. l. mn. każdego czasownika, jaki poznałeś w ostatniej lekcji, przez odjęcie -t, przez co uzyskasz temat czasownika, i dodanie -nt, końcówki 3 os. l. mn. (np. ridet -> ride -> rident). Tak zdanie ride-t (on się śmieje) zamienione zostaje w ride-nt (oni/one się śmieją).
Niestety ta zasada nie znajduje zastosowania do czasownika "być". Tak jak w j. polskim i większości innych języków, ten czasownik ma nieregularne formy w łacinie. 3 os. l. poj. to est (on/ona/ono jest), a 3 os. l. mn. to sunt (oni/one są). Czasownik "być obecnym" (tłum. w poprzedniej lekcji jako "być tam") jest tworzony od czasownika "być" i ma odpowiednio formy: adest i adsunt. Adest to w gruncie rzeczy czasownik "być" połączony z przyimkiem "ad" (do, w stronę), tak, że łatwo uzyskać dowolną jego formę dodając po prostu "ad" przed formą "być". Jest w łacinie wiele podobnych przypadków, przez co słowa te są łatwe do nauczenia.
Inna rzecz, która została tu dodana ponieważ jest bardzo prosta: jeśli przed czasownikiem postawi się "non" (nie), zamienia się zdanie w przeczące. Np. "Marcus ridet" = "Marcus się śmieje" / "Marcus non ridet" = "Marcus się nie śmieje"
Trochę więcej trudności (ale tylko na pierwszy rzut oka) może sprawiać tłumaczenie zdań z czasownikiem "adest", gdyż język polski jest tu nieco niekonsekwentny w porównaniu z łaciną:
"Quintus adest" = " Jest tam Quintus"; "Quintus jest obecny" / "Quintus non adest" = "Quintusa tam nie ma"; "Quintus jest nieobecny"
Jeszcze jeden dodatek dla tych, którzy są znudzeni: zaimek osobowy "oni" to "ii", używany do grup męskich i mieszanych; "one" to "eae" w odniesieniu do grup żeńskich i "ea" w odniesieniu do zbiorów rzeczy.
Ćwiczenia
Jak zwykle, prawidłowe odpowiedzi znajdziesz na dole strony, poniżej części informacyjnej.
I) Dodaj prawidłowe końcówki: 1. Gaius et Claudia appropinqua_ et roga_ . 2."Ubi Marcus et Cornelia hodie su_?" 3. Ibi Titus sta_ ; sed Aemilia non ades_ . 4. Subito Claudia ride_ : nam ibi Marcus es_ . 5. Nunc etiam Gaius et Tullia ride_ . II)Uzupełnij luki używając "nam", "sed" lub "et". 1. Titus __ Aemilia in Colosseo sunt. 2. Aemilia sedet, __ Titus stat. 3. Titus et Aemilia gaudent, __ ludus delectat. 4. Marcus non gaudet, __ dolet, __ Cornelia cessat. 5. Marcus adest, __ Cornelia cessat. 6. Subito Marcus gaudet, __ Cornelia ibi stat. 7. Nunc Titus gaudet __ Marcus gaudet. Część informacyjna : Rozrywki w Rzymie
Rzymianie mieli 3 rodzaje
spektakli: wyścigi rydwanów na tzw. hippodromie, (circus), przedstawienia
sceniczne w teatrze i zawody gladiatorów w amfiteatrze. Od roku 105 p.n.e.
gladiatorzy byli ćwiczeni w swoim krwawym rzemiośle. Dzielnie walczącym
publiczność okazywała łaskawość, pokazując
pięść z kciukiem skierowanym w górę; jeśli
kciuk skierowany był w dół, gladiator skazany był na
śmierć.
Widok z lotu ptaka na Circus Maximus, największy hippodrom -"circus" - przygotowany dla rydwanów i zdjęcie ze współczesnej inscenizacji starożytnych wyścigów.
Odpowiedzi do ćwiczeń:
I) 1. appropinqua-nt, roga-nt,
2. su-nt
3. sta-t, ades-t
4. ride-t, es-t
5. ride-nt
II) 1. et
2. sed
3. nam
4. sed, nam
5. sed
6. nam
7. et